Zagospodarowanie ziemi rolniczej w Polsce w okresie przed- i poakcesyjnym w ujęciu regionalnym

Autor

  • Włodzimierz Dzun Autor jest pracownikiem naukowym Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN
  • Wiesław Musiał Autor jest pracownikiem naukowym Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie

Słowa kluczowe:

gospodarka ziemią rolniczą, przemiany agrarne

Abstrakt

W opracowaniu podjęto problem zmian zachodzących w użytkowaniu ziemi rolniczej w Polsce w latach 1990–2012. Badania wskazują na duże różnice między dynamiką ubytku tych zasobów a dynamiką ich ubytku w użytkowaniu gospodarstw rolnych. W omawianym okresie powierzchnia użytków rolnych zmniejszyła się o 0,7 mln ha, podczas gdy ich powierzchnia w użytkowaniu gospodarstw rolnych – o 3,2 mln ha. Jednocześnie w gospodarstwach zdecydowanie wzrasta powierzchnia użytków rolnych, na której w ogóle nie prowadzi się żadnej działalności rolniczej lub tylko prowadzi się ją w ograniczonej skali. W szybkim tempie postępuje więc proces deproduktywizacji ziemi rolniczej. Objęcie polskiego rolnictwa WPR UE, a w szczególności wprowadzenie dopłat obszarowych, proces ten znacząco wyhamowało. Jednak brak poprawy w rentowności produkcji rolnej, przy wzroście możliwości uzyskania dochodów spoza rolnictwa, proces ten w ostatnich latach wyraźnie ożywiło. Skala i dynamika zmian omawianych procesów jest silnie zróżnicowana regionalnie. Badania wskazują, że najmniejszym spadkiem powierzchni zasobów ziemi rolnej oraz najmniejszą skalą deproduktywizacji tych zasobów charakteryzują się województwa o korzystnej strukturze agrarnej i o wysokiej kulturze rolnej, tj. kujawsko-pomorskie, wielkopolskie, opolskie, a także podlaskie. Na drugim biegunie plasują się województwa o dużym rozdrobnieniu agrarnym, tj. podkarpackie, małopolskie, świętokrzyskie i śląskie. Skala tych procesów wyraźnie hamuje możliwość poprawy struktury agrarnej i wskazuje na brak instrumentów w polityce rolnej, umożliwiających zdecydowane ich ograniczenie.

Bibliografia

Charakterystyka gospodarstw rolnych PSR 2010, 2012. GUS, Warszawa.

Dzun W., 2004: Gospodarstwa rolne w procesie transformacji systemowej (lata 1990-2002). „Wieś i Rolnictwo” 1: 43-64.

Dzun W., 2007: Gospodarowanie zasobami ziemi rolnej w Polsce. „Wieś i Rolnictwo” 2: 50-69.

Dzun W., 2011: Zmiany strukturalne w rolnictwie polskim. W: Rozwój obszarów wiejskich w Polsce. Diagnozy, strategie, koncepcje polityki. Red. I. Nurzyńska, M. Drygas. IRWiR PAN, Warszawa.

Dzun W., 2012a: Zmiany skali wykorzystania zasobów gruntów rolnych w Polsce w procesie zmian systemowych i integracji z Unią Europejską. „Zagadnienia Ekonomiki Rolnej” 1.

Dzun W., 2012b: Gospodarstwa rolne po wejściu Polski do UE. Analiza zmian strukturalnych na tle lat poprzednich. W: Uwarunkowania ekonomiczne polityki rozwoju polskiej i rolnictwa. Red. M. Drygas, K. Zawalińska. IRWiR PAN, Warszawa.

Dzun W., Józwiak W., 2008: Farms in Poland Before and After the EU Accession. In: Farms in Central and Eastern Europe – Today and Tomorrow. Institute of Agricultural and Food Economics – National Research Institute, Warsaw.

Dzun W., Józwiak W., 2009: Problemy poprawy struktury gospodarstw rolnych. „Wieś i Rolnictwo” 2: 73-92.

Jasikowska K., Gorlach K., 2012: „Czyńcie sobie ziemię poddaną” – czyli o różnych obliczach ponowoczesnego rolnictwa na przykładzie procesów zawłaszczania ziemi (land grabbing) w skali świata. „Wieś i Rolnictwo” 4: 9-35.

Józwiak W., 2005: Potrzebna jest rewizja pojęcia „gospodarstwo rolne” oraz związanych z nim praw i obowiązków. „Wieś i Rolnictwo” 2.

Krasowicz S., 2003: Kalkulacja regionalnych współczynników SGM „2000” dla działalności produkcji roślinnej. IUNG, Puławy.

Łukaszewicz A., 2012: Grabież ziem uprawnych (land grabbing) jako nowoczesna forma imperializmu ekonomicznego. „Wieś i Rolnictwo” 4: 36-52.

Musiał W., 2012: Kulturowe i ekonomiczne przesłanki odłogowania ziemi w regionach rozdrobnionych agrarnie. W: Gospodarstwa małotowarowe przed nowym okresem planistyczno-rozliczeniowym Unii Europejskiej. Red. A. Skarżyńska. IERiGŻ-PIB, Warszawa.

Poczta W., 2009: Wpływ integracji na sytuację strukturalną, produkcyjną i ekonomiczną polskiego rolnictwa W: Stan polskiej gospodarki żywnościowej po przystąpieniu do Unii Europejskiej. Red. R. Urban. IERiGŻ-PIB, Warszawa.

Roczniki statystyczne z lat 1990–2012. GUS, Warszawa.

Zegar J.S., 2012: Gospodarstwa rodzinne wobec wyzwań wyżywienia i ochrony środowiska – ujęcie globalne. „Wieś i Rolnictwo” 4: 53-74.

Pobrania

Liczba pobrań artykułu

99

Strony

62-78

Jak cytować

Dzun, W. i Musiał, W. (2013) „Zagospodarowanie ziemi rolniczej w Polsce w okresie przed- i poakcesyjnym w ujęciu regionalnym”, Wieś i Rolnictwo. Warszawa, PL, (4 (161), s. 62–78. Dostępne na: https://kwartalnik.irwirpan.waw.pl/wir/article/view/467 (Udostępniono: 24 czerwiec 2024).

Inne teksty tego samego autora

1 2 > >>