Substytucyjność źródeł dochodu producenta rolnego

Autor

  • Agnieszka Bezat-Jarzębowska Autorka jest pracownikiem naukowym Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie
  • Włodzimierz Rembisz Autor jest pracownikiem naukowym Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie
  • Agata Sielska Autorka jest pracownikiem naukowym Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie

Słowa kluczowe:

źródła dochodu producenta rolnego, renta ekonomiczna, renta polityczna, efekt wypierania renty ekonomicznej przez polityczną

Abstrakt

W artykule podjęto ważną kwestię wpływu polityki na zachowania się producentów rolnych. Przedstawiono wybór producenta maksymalizującego dochód dla dwu zmiennych. Tymi zmiennymi (źródłami dochodu) są renta polityczna oraz renta ekonomiczna. Ta pierwsza to efekty dochodowe polityki rolnej, ta druga to efekty dochodowe poprawy wydajności czynnika pracy. Dla określenia tego pokazano mechanizm wyboru producenta – wskazuje to na podejście pozytywne. W sensie zaś normatywnym analizowano, czy producenci nie stają się coraz bardziej uzależnieni od efektów polityki rolnej i czy nie odbywa się to kosztem dążenia do poprawy efektywności produkcji, jako fundamentalnych źródeł wzrostu dochodów (ich funkcji celu). W taki sposób nie podejmowano jeszcze kwestii efektów dochodowych polityki rolnej (renta polityczna) w substytucji do wysiłków na rzecz poprawy efektywności (renta ekonomiczna). Poddano weryfikacji tezę, że renta polityczna wypiera rentę ekonomiczną. Gdyby nie było efektu wypierania renty ekonomicznej przez rentę polityczną, to udział dopłat w dochodach byłby stały. O efekcie wypierania mogą świadczyć ujemne krańcowe stopy i elastyczność substytucji renty ekonomicznej i renty politycznej. Dla osiągnięcia celu badawczego przyjęto określony sposób analizy. Rozumowanie ma charakter analityczny, czyli jest oparte na wyprowadzanych formułach i wzorach matematycznych, które pozwalają ująć istotę omawianych zależności. Empiryczna ilustracja postawionych hipotez dokonana została na podstawie próby badawczej, tj. ponad 11 tys. gospodarstw rolnych, o których dane zbierane są w ramach FADN.

Bibliografia

Barczak A.N., 2011: Wykorzystanie metody mnożników Lagrange’a do oceny efektywności produkcji na przykładzie wybranych grup gospodarstw rolnych. Praca doktorska. IERiGŻ-PIB, Warszawa.

Bezat A., 2008: DEA-based Malmquist TFPC index as a toll for measuring of the productivity change over time. In: Z. Binderman (ed.) Metody ilościowe w badaniach ekonomicznych: wielowymiarowa analiza danych, 9. Wydawnictwo SGGW, Warszawa: 19-28.

Bezat A., 2011: Zastosowanie metody DEA w analizie efektywności przedsiębiorstw rolniczych. Komunikaty, Raporty, Ekspetyzy 545. IERiGŻ-PIB, Warszawa.

Bezat A., Rembisz W., 2011: Zastosowanie funkcji typu Cobba-Douglasa w ocenie relacji czynnik – produkt w produkcji rolniczej. „Komunikaty. Raporty. Ekspertyzy” 557:

Bezat-Jarzębowska A., Rembisz W., Sielska A., 2012a: Wybór polityki i jej wpływ na decyzje producentów rolnych w ujęciu analitycznym z elementami weryfikacji empirycznej. PW 49. IERiGŻ-PIB, Warszawa.

Bezat-Jarzębowska A., Rembisz W., Sielska A., 2012b: Wybrane postacie analityczne funkcji produkcji w ocenie relacji czynnik – czynnik oraz czynnik – produkt dla gospodarstw rolnych FADN. IERiGŻ-PIB, Warszawa.

Brooks J., Filipski M., Jonasson E., Taylor J.E., 2010: Modelling the Distributional Impacts of Agricultural Policies in Developing Countries: The Development Policy Evaluation Model (DEVPEM). Global Forum on Agriculture, 29–30 November 2010, Policies for Agricultural Development, Poverty Reduction and Food Security, OECD Headquarters, Paris.

Bułkowska M., 2012: Efekty WPR w odniesieniu do rolnictwa. W: Analiza efektów realizacji polityki rolnej wobec rolnictwa i obszarów wiejskich PW 26. IERiGŻ-PIB, Warszawa.

Dewbre J., Antón J., Thompson W., 2001: The Transfer Efficiency and Trade Effects of Direct Payments. “American Journal of Agricultural Economics” 83 (5): 1204-1214.

Drygas M., 2011: Instytucja w procesie wspierania przemian polskiej wsi i rolnictwa z funduszy unijnych. IRWiR PAN, Warszawa.

Ghobin A., Guyomard C., 1999: Measuring the degree of decoupling of alternative internal support policy instruments. EAAE Conference, Warszawa.

Happe K., Kellermann K., Balmann A., 2006: Agent-based Analysis of Agricultural Policies: an Illustration of the Agricultural Policy Simulator AgriPoliS, its Adaptation and Behavior. ”Ecology and Society” 11 (1): 49 (URL: http://www.ecologyandsociety.org/vol11/iss1/art49).

Hennessy D.A., 1998: The production effects of agricultural income support policies under uncertainty,.“American Journal of Agricultural Economics” 80, 1: 46–57.

Höjgård S., Rabinowicz E., 2012: Evidence-based agri-environmental Policie: The Swedish experience. In: Evaluation of Agri-Environmental Policies. Selected Methodological Issues and Case Studies. OECD, Paris.

Jakimowicz A., 2012: Podstawy interwencjonizmu państwowego. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Jóźwiak W., Mirkowska J., 2008: Polskie gospodarstwa rolne w pierwszych latach członkostwa w UE. „ZER” 2/315: 19–32.

Judzińska A., Łopaciuk W., 2011: Wpływ Wspólnej Polityki Rolnej na rolnictwo. PW 9. IERiGŻ-PIB, Warszawa.

Judzińska A., Łopaciuk W., 2012: Wpływ Wspólnej Polityki Rolnej na zmiany w rolnictwie. PW 38. IERiGŻ-PIB, Warszawa.

Kuszewski T., Sielska A., 2012: Efektywność sektora rolnego w województwach przed i po akcesji Polski do Unii Europejskiej. „Gospodarka Narodowa” 3: 19-42.

Mroczek R. (red.), 2008: Ocena wpływu Wspólnej Polityki Rolnej na rynki rolne. PW 106. IERiGŻ-PIB, Warszawa.

OECD, 1995: Adjustment in Agriculture: Issues and Policy Responses. OECD, Paris.

OECD, 2001: Market Effects of Crop Support Measure. OECD, Paris.

OECD, 2005: The Six-commodity PEM Model: Preliminary Results. OECD, Paris.

OECD Stats, 2012 (http://stats.oecd.org/).

Rausser G.C., Swinnen J., 2011: Political Power and Economic Policy. Cambridge University Press, New York.

Rembisz W., 2008: Mikro- i makroekonomiczne podstawy równowagi wzrostu w sektorze rolno-spożywczym. Wizja Press & IT, Warszawa.

Rembisz W., 2013: Kwestie ryzyka, cen, rynku, interwencji i stabilności dochodów w rolnictwie. Vizja Press & IT, Warszawa.

Rembisz W., Sielska A., Bezat A., 2011: Popytowo uwarunkowany model wzrostu produkcji rolno-żywnościowej. PW 13. IERiGŻ-PIB, Warszawa.

Sielska A., 2012: Decyzje producentów rolnych w ujęciu wielokryterialnym – zarys problemu. IERiGŻ-PIB, Warszawa.

Smoluk A., 1998: Modalność i prognozy. „Przegląd Statystyczny” 45: 11–23.

Wigier M. (red.), 2012: Analiza efektów realizacji polityki rolnej wobec rolnictwa i obszarów wiejskich. PW 26. IERiGŻ-PIB, Warszawa.

Wilkin J., 2005: Pogoń za rentą przy pomocy mechanizmów politycznych. W: Teoria wyboru publicznego. Wstęp do ekonomicznej analizy polityki i funkcjonowania sfery publicznej. Wydawnictwo Scholar, Warszawa: 204-219.

Wilkin J., 2009: Wielofunkcyjność rolnictwa – konceptualizacja i operacjonalizacja zjawiska. „Wieś i Rolnictwo” 4: 9-28.

Pobrania

Pages

28-52

Jak cytować

Bezat-Jarzębowska, A., Rembisz, W. i Sielska, A. (2013) „Substytucyjność źródeł dochodu producenta rolnego”, Wieś i Rolnictwo, (3 (160), s. 28–52. Dostępne na: https://kwartalnik.irwirpan.waw.pl/wir/article/view/451 (Udostępniono: 2 grudzień 2021).

Numer

Dział

ROZPRAWY I STUDIA