Polska socjologia wsi, czyli o służebnej, usłużnej i służalczej roli nauki

Autor

  • Izabella Bukraba-Rylska Autorka jest pracownikiem naukowym Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN

Słowa kluczowe:

służebność, usłużność, służalczość, paradygmat antyruralistyczny, antychłopska ideologia, autonomia socjologii

Abstrakt

Artykuł prezentuje możliwość spojrzenia na dzieje polskiej socjologii wsi przez pryzmat ról społecznych, jakie pełniła ta dyscyplina w różnych okresach. W latach międzywojennych realizowana była funkcja „służebna”, sformułowana przez Władysława Grabskiego jako postulat poznawania wsi po to, by dostosowywać się do jej potrzeb. W okresie PRL-u mieliśmy najpierw do czynienia z funkcją „służalczą”, kiedy socjologowie prowadzili badania inwigilujące mieszkańców wsi oraz pisali raporty-donosy, odtajniając dane respondentów w czasie najgorszych represji stalinowskich. W latach późniejszych dominowała funkcja „usłużna”, gdy posługiwano się nauką dla uzasadnienia ideologicznych decyzji partii (gloryfikacja pgr-ów, analizy chłopo-robotników itp.). Stałą cechą polskiej socjologii wsi przez te wszystkie lata pozostaje zbyt sztywne trzymanie się modelu wsi, który nie uwzględnia istnienia wielu elementów ani dokonujących się przemian, a także brak pogłębionej refleksji teoretycznej. Owocuje to niewypracowaniem własnego paradygmatu, lecz trzymaniem się założeń antyruralistycznie zorientowanej socjologii ogólnej, a to sprzyja deprecjonowaniu wsi i rolnictwa.

Downloads

Pages

9-31

Jak cytować

Bukraba-Rylska, I. (2009) „Polska socjologia wsi, czyli o służebnej, usłużnej i służalczej roli nauki”, Wieś i Rolnictwo, (2 (143), s. 9-31. Dostępne na: https://kwartalnik.irwirpan.waw.pl/wir/article/view/131 (Udostępniono: 30wrzesień2020).

Numer

Dział

ROZPRAWY I STUDIA

Inne teksty tego samego autora

1 2 > >>