Pięć lat w UE: stare i nowe procesy zmian na polskiej wsi

Autor

  • Maria Halamska Autorka jest pracownikiem naukowym Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN

DOI:

https://doi.org/10.53098/wir.2009.2.143/03

Słowa kluczowe:

członkostwo w UE, zmiana społeczna, proces społeczny, deruralizacja, dezagraryzacja, restratyfikacja, nastroje społeczne, ambiwalentna europeizacja

Abstrakt

Artykuł jest próbą oceny zmian, jakie zaszły na wsi polskiej w ciągu pięcioletnie-go członkostwa w Unii Europejskiej. Zmiany, jakie niesie polskiej wsi przynależność do Unii Europejskiej, wpisują się w serię zmian, jakie dokonują się na polskiej wsi z przełomu lat 1970/1980 oraz zmian, będących efektem systemowej transformacji, zapoczątkowanej przez przełom 1989 roku. Patrząc z takiej perspektywy, wieś jawi się jako przestrzeń dynamiczna, a dokonujące się zmiany można podzielić na trzy rodzaje. Są to więc zmiany, które wpisują się w dotychczasowe procesy, zmiany, które dotychczasowe procesy korygują, oraz te, które nowe procesy zaczynają. Rozważania dzielą się na dwie części. W pierwszej ukazany jest wpływ członkostwa na długookresowe, już uprzednio istniejące procesy zmian: spowolnienie deruralizacji wsi i dualizacji rolnictwa, przyspieszenie dezagraryzacji oraz re-stratyfikacji wsi. W drugiej wskazane są obszary, na których pojawiają się zjawiska nowe, przede wszystkim w świadomości społecznej (optymizm, ambiwalentna europeizacja) oraz regulacje, tworzące bazę dla nowej obywatelskości wsi.

Bibliografia

Bukraba-Rylska I., 2008: Kapitał kulturowy w działaniu, czyli stare i nowe migracje zarobkowe. W: Polska wieś i rolnictwo w Unii Europejskiej. Dylematy i kierunki przemian. Red. M. Drygas, A. Rosner. IRWiR PAN, Warszawa: 281–298.

CBOS 2008/BS20. Polacy o swojej aktywności społecznej.

CBOS 2008/BS30. Zaufanie społeczne w latach 2002–2008.

CBOS 2008/BS89. Jak żyje się rolnikom?

Diagnoza społeczna, 2003. Red. J. Czapiński, T. Panek. Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania, Warszawa.

Diagnoza społeczna, 2005. Red. J. Czapiński, T. Panek. Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania, Warszawa.

Diagnoza społeczna, 2007. Red. J. Czapiński, T. Panek. Rada Monitoringu Społecznego, Warszawa.

Domański H., 2004: Struktura społeczna. Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.

Durandin C., 1997: Européisme et autochtonisme en Europe Centrale et Orientale: de la guerre froide a la querre chaude. „Xenopolia” 5, 1–4: 74–83.

Dzun W., 2008: Duże gospodarstwa rolne przed i po wejściu do UE. W: Polska wieś i rolnictwo w Unii Europejskiej. Dylematy i kierunki przemian. Red. M. Drygas, A. Rosner. IRWiR PAN, Warszawa: 93–114.

Fedyszak-Radziejowska B., 2008a: Polska wieś w cztery lata po akcesji – wymiar demarginalizacji. W: Polska wieś 2008. Raport o stanie wsi. Red. J. Wilkin, I. Nurzyńska. Fundacja na rzecz Rozwoju Polskiego Rolnictwa, Warszawa: 59–76.

Fedyszak Radziejowska B., 2008b: Psychospołeczny wymiar zmian na polskiej wsi. W: Polska wieś i rolnictwo w Unii Europejskiej. Dylematy i kierunki przemian. Red. M. Drygas, A. Rosner. IRWiR PAN, Warszawa: 337–356.

Frenkel I., 2004: Struktura społeczno-zawodowa ludności wiejskiej w świetle wyników spisu 2002. IRWiR PAN, Warszawa.

Frenkel I., 2005: Struktura demograficzno-zawodowa ludności wiejskiej w świetle wyników narodowego Spisu Powszechnego 2002. W: Uwarunkowania i kierunki przemian społeczno-gospodarczych na obszarach wiejskich. Red. A. Rosner. IRWiR PAN, Warszawa: 65–107.

Frenkel I., 2008: Przemiany demograficzne i aktywność ekonomiczna ludności wiejskiej w pierwszych latach XXI wieku. W: Polska wieś i rolnictwo w Unii Europejskiej. Dylematy i kierunki przemian. Red. M. Drygas, A. Rosner. IRWiR PAN, Warszawa: 175–194.

Fuga A., 2007: Les groupes sociaux ruraux transitionnels. W: Nouvelles urbanites, nouvelles ruralites en Europe. Ed. Y. Lugenbuhl. P. I. E. Peter Lang, Bruxelles, Bern, Berlin, Frankfurt, New York, Oxford, Wien: 375–381.

Halamska M., 2005: Segment agrarny w zmieniającej się strukturze społeczeństwa polskiego. „Wieś i Rolnictwo” Suplement do 3 (128): 33–55.

Halamska M., 2007a: Przemiany polskiej wiejskości. W: Rozwój, region, przestrzeń. Red. G. Gorzelak, A. Tucholska. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego – EUROREG UW, Warszawa: 235–263

Halamska M., 2007b: Regionalne zróżnicowanie rozwoju wsi. W: Polska regionalna i lokalna w świetle badań EUROREG-u. Red. G. Gorzelak. Wydawnictwo Naukowe „Scholar”, Warszawa: 76–96.

Halamska M., 2008: Kapitał społeczny wsi. Próba rekonstrukcji. „Przegląd Socjologiczny” LVII: 81–105.

Kaleta A., 2005: Wielozawodowość na obszarach wiejskich. W: W obliczu zmiany: wybrane strategie działania mieszkańców polskiej wsi. Red. K. Gorlach, A. Foryś. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków: 49–62.

Koralewicz J., Zagórski K., 2008: O warunkach życia i optymistycznej orientacji Polaków. W: Życie po zmianie. Warunki życia i satysfakcje Polaków. Red. K. Zagórski. CBOS – Wydawnictwo Naukowe „Scholar”, Warszawa: 13–44.

Krośniak P., 2007: Odnowa wsi – implementacja koncepcji w Polsce. Praca magisterska. EUROREG UW, Warszawa.

Nouvelles urbanites, nouvelles ruralites en Europe. Ed. Y. Lugenbuhl. P. I. E. Peter Lang, Bruxelles, Bern, Berlin, Frankfurt, New York, Oxford, Wien.

Perepeczko B., 2008: Zagraniczne migracje zarobkowe mieszkańców wsi – między koniecznością a wyborem. W: Polska wieś i rolnictwo w Unii Europejskiej. Dylematy i kierunki przemian. Red. M. Drygas, A. Rosner. IRWiR PAN, Warszawa: 269–280.

Poczta W., 2008: Rolnictwo. W: Polska wieś 2008. Raport o stanie wsi. Red. J. Wilkin, I. Nurzyńska. Fundacja na rzecz Rozwoju Polskiego Rolnictwa, Warszawa: 27-46.

Rosner A., 2008: Przestrzenne zróżnicowanie poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego obszarów wiejskich w Polsce. W: Polska wieś i rolnictwo w Unii Europejskiej. Dylematy i kierunki przemian. Red. M. Drygas, A. Rosner. IRWiR PAN, Warszawa: 211–228.

Szafraniec K., 2008: Plany emigracyjne (wiejskiej) młodzieży. W: Polska wieś i rolnictwo w Unii Europejskiej. Dylematy i kierunki przemian. Red. M. Drygas, A. Rosner. IRWiR PAN, Warszawa: 248–268.

Wilkin J., 2006: Sami swoi? Polscy rolnicy w UE. W: Polska wieś 2006. Raport o stanie wsi. Red. J. Wilkin, I. Nurzyńska. Fundacja na rzecz Rozwoju Polskiego Rolnictwa, Warszawa: 9–20.

Wilkin J., 2008: Wprowadzenie. W: Polska wieś 2008. Raport o stanie wsi. Red. J. Wilkin, I. Nurzyńska. Fundacja na rzecz Rozwoju Polskiego Rolnictwa, Warszawa: 89–98.

Zarycki T., 2008: Kulturowo-polityczne uwarunkowania modernizacji Polski Wschodniej i Zachodniej. W: Historyczno-kulturowe uwarunkowania rozwoju. Polska i Ukraina. Red. G. Gorzelak, A. Tucholska. Wydawnictwo Naukowe „Scholar”, Warszawa: 59–92.

Zegar J., 2008: Z czego żyje polska wieś? W: Polska wieś 2008. Raport o stanie wsi. Red. J. Wilkin, I. Nurzyńska. Fundacja na rzecz Rozwoju Polskiego Rolnictwa, Warszawa: 11–26.

Żukowski T., 2008: Mapa polityczna wsi 2008. W: Polska wieś 2008. Raport o stanie wsi. Red. J. Wilkin, I. Nurzyńska. Fundacja na rzecz Rozwoju Polskiego Rolnictwa, Warszawa: 77–86.

Pobrania

Liczba pobrań artykułu

88

Strony

55-72

Jak cytować

Halamska, M. (2009) „Pięć lat w UE: stare i nowe procesy zmian na polskiej wsi”, Wieś i Rolnictwo. Warszawa, PL, (2 (143), s. 55–72. doi: 10.53098/wir.2009.2.143/03.

Numer

Dział

ROZPRAWY I STUDIA