Sheep Farming in Poland as a Socio-Economic Phenomenon: AMultifunctional Agriculture Perspective

Tomasz Rokicki; Bogdan Klepacki

doi:10.53098/wir.2026.1.210/03

Autor

Tomasz Rokicki Tomasz Rokicki, DSc Eng., Associate Professor, Warsaw University of Life Sciences, Institute of Management, 166 Nowoursynowska St., 02-787 Warsaw, Poland https://orcid.org/0000-0003-3356-2643
Bogdan Klepacki Bogdan Klepacki, Professor, University of Agriculture in Krakow, Department of Management and Economics of Enterprises, 21 Mickiewicza St., 31-120 Krakow https://orcid.org/0000-0003-3483-7530

DOI:

https://doi.org/10.53098/wir.2026.1.210/03

Słowa kluczowe:

owczarstwo, wielofunkcyjność rolnictwa, dobra publiczne, rozwój obszarów wiejskich, kultura wsi, Polska

Abstrakt

Cel pracy: Autorzy podjęli zagadnienie znaczenia owczarstwa jako zjawiska społeczno-ekonomicznego w kontekście wielofunkcyjności rolnictwa oraz rozwoju obszarów wiejskich.
Celem pracy była prezentacja owczarstwa jako działalności produkcyjnej i elementu kultury, tożsamości lokalnej oraz źródła dóbr publicznych i usług ekosystemowych.
Metoda badawcza: W opracowaniu zastosowano podejście koncepcyjno-analityczne, z krytyczną analizą literatury przedmiotu oraz dostępnych materiałów źródłowych.
Kluczowe wyniki: W wyniku analizy stwierdzono, że działalność owczarska wpisuje się w model zrównoważonego rozwoju dzięki relatywnie niskiej intensywności, zdolności do utrzymywania krajobrazu kulturowego oraz funkcjom społecznym i środowiskowym. Szczególnie w Polsce owczarstwo ma znaczenie regionalne i symboliczne, a jego rozwój zależy od instrumentów polityki rolnej oraz zmieniających się oczekiwań społecznych.
Główne wnioski: Uzyskane wyniki wskazują na potrzebę interpretowania owczarstwa w kategoriach dóbr wspólnych i wielofunkcyjności rolnictwa, a nie wyłącznie efektywności ekonomicznej.

Bibliografia

Aizaki, H., Akahori, H., Yamamoto, Y. (2025). Measuring public relative importance for agricultural and rural multifunctionality: An application of case 1 best–worst scaling. Paddy and Water Environment, 23(1), 49–60. DOI: https://doi.org/10.1007/s10333-024-00998-2

Batalla, I., Knudsen, M.T., Mogensen, L., del Hierro, Ó., Pinto, M., Hermansen, J.E. (2015). Carbon footprint of milk from sheep farming systems in Northern Spain including soil carbon sequestration in grasslands. Journal of Cleaner Production, 104, 121–129. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2015.05.043

Baum, R. (2007). Podstawowe założenia oceny zrównoważonego rozwoju w rolnictwie. Roczniki Naukowe Stowarzyszenia Ekonomistów Rolnictwa i Agrobiznesu, 9(1), 28–33.

Boettcher, P.J., Hoffmann, I., Baumung, R., Drucker, A.G., McManus, C., Berg, P., Thompson, M.C. (2015). Genetic resources and genomics for adaptation of livestock to climate change. Frontiers in Genetics, 5, 461. DOI: https://doi.org/10.3389/fgene.2014.00461

Borys, B., Knapik, J., Włodarczyk, A., Jarzynowska, A. (2019). Charakterystyka odchowu i tuczu jagniąt wybranych ras rodzimych owiec. In: B. Borys, J. Knapik (eds.). Potencjał ras rodzimych owiec w produkcji naturalnej żywności – tradycja, regionalność, jakość (s. 50–69). Instytut Zootechniki PIB.

Conrad, L., Henke, M., Hörl, J., Luick, R., Schoof, N. (2020). Schafe im Weinbau – Eignung unterschiedlicher Rassen und mögliche Zuchtziele. Berichte über Landwirtschaft-Zeitschrift für Agrarpolitik und Landwirtschaft, 98(3).

Duer, I. (2000). Agenda 2000 – podstawą rozwoju polskiego rolnictwa. Pamiętnik Puławski, 120, 65–71.

Dýrmundsson, Ó.R. (2006). Sustainability of sheep and goat production in North European countries – from the Arctic to the Alps. Small Ruminant Research, 62(3), 151–157. DOI: https://doi.org/10.1016/j.smallrumres.2005.08.010

Farokhi, A.S., Harmanny, K.S., Schulp, C.J. (2024). Aligning agri-environmental-climate public good supply and desire in a sustainable Dutch agricultural sector. Ambio, 53(6), 916–932. DOI: https://doi.org/10.1007/s13280-024-01983-z

Freshwater, D. (2006). A Conceptual Overview: Financing Agricultural Policies with Particular Reference to Public Good Provision and Multifunctionality: Which Level of Government? Working Party of Agricultural Policies and Markets. OECD.

Gandini, G.C., Villa, E. (2003). Analysis of the cultural value of local livestock breeds: A methodology. Journal of Animal Breeding and Genetics, 120(1), 1–11. DOI: https://doi.org/10.1046/j.1439-0388.2003.00365.x

Gąsienica-Chmiel, M. (2001). Tradycje pasterskie w Tatrach i na Podhalu. Pamiętnik Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, 10, 5–28.

Heindorf, C., Altmann, B., Varela, E., Zafra-Calvo, N., Capano, G.C., Kmoch, L.M., Flinzberger, L., Camporese, M.C., Polas, A.B., Guo, T., Plieninger, T. (2025). Animal board invited review: A biocultural perspective of animal farming systems in Europe. animal, 19(6), 101515. DOI: https://doi.org/10.1016/j.animal.2025.101515

Kaltenborn, B.P., Lindhjem, H., Stalhammar, S. (2017). Ecosystem services and cultural heritage: A review of current research. Journal of Outdoor Recreation and Tourism, 17, 1–10.

Kapusta, F. (2007). Wybrane determinanty strategii zrównoważonego rozwoju wsi i rolnictwa w Polsce. In: A. Graczyk (ed.). Teoria i praktyka zrównoważonego rozwoju (pp. 120–127). EkoPress.

Kawęcka, A., Radkowska, I., Szewczyk, M., Radkowski, A. (2017). Cultural sheep grazing in conservation of valuable plant communities using the example of the Hala Majerz. Wiadomości Zootechniczne, 55(5), 189–197.

Knapik, J., Musiał, K. (2017). Multifunkcjonalność chowu owiec – próba nowego ujęcia problemu. Roczniki Naukowe Zootechniki, 44(2), 161–175.

Krajewski, K. (2014). Zarządzanie kategorią żywnościowych produktów tradycyjnych – perspektywa strategiczna. Marketing i Rynek, 6, 429–445.

Kuźnicka, E., Rant, W., Radzik-Rant, A. (2008). Adversities and opportunities in the production of Oscypek cheese and in the traditional grazing system of Polish mountain sheep. In: A. Olaizola, J.P. Boutonnet, A. Bernués A. (eds.). Mediterranean Livestock Production: Uncertainties and Opportunities (pp. 405–407). Options Méditerranéennes: Série A. Séminaires Méditerranéens, n. 78. CIHEAM; CITA.

Leroy, G., Boettcher, P., Joly, F., Looft, C., Baumung, R. (2024). Multifunctionality and provision of ecosystem services by livestock species and breeds at global level. animal, 18(1), 101048. DOI: https://doi.org/10.1016/j.animal.2023.101048

Librado, P., Fages, A., Gaunitz, C., Leonardi, M., Wagner, S., Khan, N., Hanghoj K., Alquraishi S.A., Alfarhan A.H., Al-Rasheid K.A., Der Sarkissian C., Schubert M., Orlando L. (2016). The evolutionary origin and genetic makeup of domestic horses. Genetics, 204(2), 423–434. DOI: https://doi.org/10.1534/genetics.116.194860

Macháč, J., Trantinová, M., Zaňková, L. (2021). Externalities in agriculture: How to include their monetary value in decision-making? International Journal of Environmental Science and Technology, 18(1), 3–20. DOI: https://doi.org/10.1007/s13762-020-02752-7

Mirek, Z. (2004). Problemy ochrony różnorodności biologicznej obszarów pasterskich Polski w kontekście rozwoju zrównoważonego. In: Z. Mirek, M. Nowak (eds.). Miejsce wypasu i gospodarki owczarskiej w koncepcji rozwoju zrównoważonego (pp. 7–11). Instytut Botaniki PAN.

Molik, E., Dobosz, J., Kordeczka, K., Pęksa, M. (2017). Wypas kulturowy owiec na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego jako przykład gospodarowania zgodnego z zasadami ekorozwoju. Problemy Drobnych Gospodarstw Rolnych, 1, 61–70. DOI: https://doi.org/10.15576/PDGR/2017.1.61

Molik, E., Wierzchoś, E., Musiał, W., Tyran, E. (2005). Rola wypasu wspólnotowego w gospodarce owczarskiej Karpat. Przegląd Hodowlany, 8, 19–20.

Morgan-Davies, C., Kyle, J., Boman, I.A., Wishart, H., McLaren, A., Fair, S., Creighton, P. (2021). A comparison of farm labour, profitability, and carbon footprint of different management strategies in Northern European grassland sheep systems. Agricultural Systems, 191, 103155. DOI: https://doi.org/10.1016/j.agsy.2021.103155

Mroczkowski, S. (2005). Rola owczarstwa w zachowaniu dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego. In: Z. Mirek, A. Nikel (eds.), Biologiczne i kulturowe aspekty gospodarki owczarskiej (s. 129–135). Instytut Botaniki PAN.

Musiał, K. (2018). Wypas kulturowy owiec na terenie dwóch karpackich parków narodowych. Wiadomości Zootechniczne, 56(2), 30–37.

Musiał, K., Szumiec, A. (2019). Rozpoznawalność i postrzeganie produktów tradycyjnych i regionalnych pochodzenia zwierzęcego jako konkurencyjnej oferty na polskim rynku żywnościowym. Wiadomości Zootechniczne, 57(4), 48–62.

Niles, M.T., Garrett, R.D., Walsh, D. (2018). Ecological and economic benefits of integrating sheep into viticulture production. Agronomy for Sustainable Development, 38(1), 1–10. DOI: https://doi.org/10.1007/s13593-017-0478-y

Niżnikowski, R. (2005). Ochrona środowiska i pielęgnacja krajobrazu. In: R. Niżnikowski (ed.). Poradnik dla producentów jagniąt rzeźnych (s. 54–58). Twigger.

Pérez-Barbería, F.J., Brewer, M.J., Gordon, I.J. (2025). Traditional herders’ perception of job satisfaction and integration into society: Another obstacle to the survival of pastoralism? Ambio, 54(2), 325–337. DOI: https://doi.org/10.1007/s13280-024-02084-7

Poczta, W. (2010). Wspólna polityka rolna UE po 2013 – uzasadnienie, funkcje, kierunki rozwoju w kontekście interesu polskiego rolnictwa. Wieś i Rolnictwo, 3(148), 38–55. DOI: https://doi.org/10.53098/wir.2010.3.148/03

Primi, R., Bernabucci, G., Evangelista, C., Viola, P., Girotti, P., Spina, R., Compagnucci, S.,

Ronchi, B. (2025). Ecosystem services linked to extensive sheep and goat farming in mountain areas: A global literature analysis using text mining and topic analysis. animals, 15(3), 350. DOI: https://doi.org/10.3390/ani15030350

Rac, I., Erjavec, K., Erjavec, E. (2024). Agriculture and environment: Friends or foes? Conceptualising agri-environmental discourses under the European Union’s Common Agricultural Policy. Agriculture and Human Values, 41(1), 147–166. DOI: https://doi.org/10.1007/s10460-023-10474-y

Ripoll-Bosch, R., De Boer, I.J.M., Bernués, A., Vellinga, T.V. (2013). Accounting for multi-functionality of sheep farming in the carbon footprint of lamb: A comparison of three contrasting Mediterranean systems. Agricultural Systems, 116, 60–68. DOI: https://doi.org/10.1016/j.agsy.2012.11.002

Rokicki, T. (2010). Zrównoważony rozwój obszarów wiejskich przy wykorzystaniu produkcji owczarskiej. In: B. Kryk, M. Malicki (eds.). Rolnictwo w kontekście zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich (pp. 195–208). Economicus.

Roques, S., Martinez-Fernandez, G., Ramayo-Caldas, Y., Popova, M., Denman, S., Meale, S.J., Morgavi, D.P. (2024). Recent advances in enteric methane mitigation and the long road to sustainable ruminant production. Annual Review of Animal Biosciences, 12(1), 321–343. DOI: https://doi.org/10.1146/annurev-animal-021022-024931

Samuelson, P.A. (1954). The pure theory of public expenditure. Review of Economics and Statistics, 36(4), 387–389. DOI: https://doi.org/10.2307/1925895

Santillo, A., della Malva, A., Albenzio, M. (2025). Preserving biodiversity of sheep and goat farming in the Apulia Region. animals, 15(11), 1610. DOI: https://doi.org/10.3390/ani15111610

Schoof, N., Kirmer, A., Hörl, J., Luick, R., Tischew, S., Breuer, M., von Königslöw, V. (2021). Sheep in the vineyard: First insights into a new integrated crop-livestock system in Central Europe. Sustainability, 13(22), 12340. DOI: https://doi.org/10.3390/su132212340

Sendyka, P., Makovicky, N. (2018). Transhumant pastoralism in Poland: Contemporary challenges. Pastoralism, 8(1), 1–14. DOI: https://doi.org/10.1186/s13570-017-0112-2

Shi, L., Han, L., Yang, F., Gao, L. (2019). The evolution of sustainable development theory: Types, goals, and research prospects. Sustainability, 11(24), 7158. DOI: https://doi.org/10.3390/su11247158

Skordos, D., Ragkos, A., Karanikolas, P., Vlahos, G. (2025). Sustainability indicators of different production systems of a Greek local sheep breed. Sustainability, 17(2), 604. DOI: https://doi.org/10.3390/su17020604

Sucholas, J., Molnár, Z., Łuczaj, Ł., Luick, R., Poschlod, P. (2025). Are agri-environmental schemes doing their job? Evidence from Biebrza National Park, Poland. Land Use Policy, 148, 107390. DOI: https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2024.107390

Taberlet, P., Valentini, A., Rezaei, H.R., Naderi, S., Pompanon, F., Negrini, R., Ajmone-Marsan, P. (2008). Are cattle, sheep, and goats endangered species? Molecular Ecology, 17(1), 275–284. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1365-294X.2007.03475.x

Timpanaro, G., Foti, V.T. (2024). The sustainability of small-scale sheep and goat farming in a semi-arid Mediterranean environment. Journal of Sustainable Agriculture and Environment, 3(3), e12111. DOI: https://doi.org/10.1002/sae2.12111

Toro-Mujica, P., Aguilar, C., Vera, R., Rivas, J., García, A. (2015). Sheep production systems in transition: Analysis of structural changes. Small Ruminant Research, 132, 52–60.

Ugurlu, E. (2019). Renewable energy strategies for sustainable development in the European Union. In: D. Kurochkin, E. Shabliy, E. Shittu (eds.). Renewable Energy (pp. 63–87). Palgrave Macmillan.

Varela, E., Jay, M., Flinzberger, L., Mobarak, C., Plieninger, T. (2025). A review of high nature value farming systems in Europe: Biodiversity, ecosystem services, drivers, innovations and future prospects. People and Nature. Early View. DOI: https://doi.org/10.1002/pan3.70048

Weimer, D., Vining, A. (2017). Policy Analysis: Concepts and Practice. Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9781315442129

Wilkin, J. (2010). Dobra dostarczane przez rolnictwo w świetle teorii dóbr publicznych. W: J. Wilkin (red.). Wielofunkcyjność rolnictwa. Kierunki badań, podstawy metodologiczne i implikacje praktyczne (s. 42–52). Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN.

Wiśniewska, J. (2009). Zrównoważone rolnictwo w świetle teorii dóbr publicznych i nowej ekonomii instytucjonalnej. Roczniki Naukowe Stowarzyszenia Ekonomistów Rolnictwa i Agrobiznesu, 11(2), 274–279.

Wunder, S., Fraccaroli, C., Varela, E., Bruzzese, S., Termansen, M. (2025). Examining innovative designs of agri-environmental schemes in Europe: A case comparison of impact pathways. Ecosystem Services, 73, 101728. DOI: https://doi.org/10.1016/j.ecoser.2025.101728

Zegar, J.S. (2012). Współczesne wyzwania rolnictwa. Wydawnictwo Naukowe PWN.