Kilka uwag o pojęciu „sprawiedliwość”

Autor

  • Andrzej Rosner Prof. dr hab. Andrzej Rosner, Institute of Rural and Agricultural Development of the Polish Academy of Sciences, Department of Rural Economics, 72 Nowy Świat St., 00-330 Warsaw, Poland https://orcid.org/0000-0001-5271-2278

DOI:

https://doi.org/10.53098/wir042022/01b

Słowa kluczowe:

sprawiedliwość, sprawiedliwość formalna, zasady sprawiedliwości, manipulacja, logika perswazji

Abstrakt

Sprawiedliwość jest jedną z podstawowych wartości etyki, co powoduje, że podobnie jak inne wartości (dobro, prawda, piękno) pojęcie sprawiedliwości ma silny dodatni ładunek emocjonalny. Z tego względu termin ten jest często wykorzystywany w tzw. logice perswazyjnej, służy wówczas do manipulacji poglądami i postawami. Jest nadużywany dla osiągnięcia celów politycznych, ekonomicznych, społecznych itp. Z punktu widzenia formalnego można wyróżnić wiele zasad sprawiedliwości dystrybucyjnej, takich jak: „każdemu to samo”, „każdemu według zasług” itp. Wybór zasady sprawiedliwego podziału nagród lub kar jest arbitralną decyzją, są one równie poprawne. Ważne jest jedynie, aby obdarowywani spełniający w równym stopniu przyjętą zasadę byli traktowani w ten sam sposób. Sam wybór zasady dystrybucji, nagradzania lub karania jest wskaźnikiem światopoglądu decydującego o tym wyborze. W praktyce jednak często wartość etyczna służy do uzasadnienia wyboru, który w rzeczywistości podejmowany jest ze względów pragmatycznych. Uzasadnienie tego wyboru wykorzystuje mechanizmy manipulacji związane z logiką perswazji.

Bibliografia

Ajdukiewicz K. (1960). O sprawiedliwości. W: Język i poznanie, t. 1: Wybór pism z lat 1920–1939. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Makota J. (1998). O sprawiedliwości. Kwartalnik Filozoficzny, 1998, 26 (2), 207–222.

Perelman C. (1959). O sprawiedliwości. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Šimo H. (2009). O sprawiedliwości. Koncepcja inspirowana wynikami polskiej filozofii analitycznej. Katowice: Uniwersytet Śląski.

Synonim.NET (2022). Internetowy słownik synonimów języka polskiego online. Hasło: „sprawiedliwość”. https://synonim.net/inne-okre%C5%9Blenia-s%C5%82owa-sprawiedliwo%C5%9B%C4%87 (dostęp: 15.12.2022).

Liczba pobrań artykułu

56

Strony

23-33

Jak cytować

Rosner, A. (2023) „Kilka uwag o pojęciu «sprawiedliwość»”, Wieś i Rolnictwo, (4 (197), s. 23–33. doi: 10.53098/wir042022/01b.

Inne teksty tego samego autora

1 2 > >>