Czy rolnicy są uwięzieni w relacjach typu hold-up? Przypadek producentów mleka i dostawców pasz

Autor

  • Agata Malak-Rawlikowska Agata Malak-Rawlikowska, PhD, Faculty of Economic Sciences, Warsaw University of Life Sciences (SGGW), Warsaw, Poland

DOI:

https://doi.org/10.53098/wir042018/04

Słowa kluczowe:

nierównowaga siły przetargowej, problem zamknięcia hold-up, integracja pionowa, gospodarstwa mleczne, dostawcy pasz, Teoria Kosztów Transakcyjnych

Abstrakt

Produkcja rolna jest zagadnieniem szeroko dyskutowanym w kontekście braku równowagi siły przetargowej pomiędzy poszczególnymi ogniwami w łańcuchu żywnościowym oraz trudnej pozycji rolników w stosunku do ich kontrahentów. W artykule podjęto próbę wyjaśnienia, w świetle Teorii Kosztów Transakcyjnych (TCT), natury i przyczyn nierównowagi siły przetargowej, która może prowadzić do powstania relacji typu hold-up (zamknięcia) w sektorze rolnym. Aby zawęzić rozległy obszar analizy, dyskusję teoretyczną zilustrowano empirycznym przykładem wstecznych relacji pionowych pomiędzy rolnikami a dostawcami środków produkcji (pasz). W artykule poszukiwano uwarunkowań długotrwałych i stabilnych relacji między rolnikami a dostawcami pasz oraz tego, czy można je częściowo wyjaśnić brakiem równowagi w sile przetargowej, powodującym uwięzienie (zamknięcie) rolników w specyficznych monopolistycznych relacjach z ich kontrahentami.
Ogólnie rzecz biorąc, wyniki analizy nie potwierdzają przypuszczenia, że rolnicy odczuwają dużą nierównowagę w zakresie siły przetargowej w stosunku do swoich dostawców i są zamknięci w specyficznej monopolistycznej relacji typu hold-up. Pomimo braku pisemnej umowy między rolnikami a ich dostawcami, ich relacje oparte są na niepisanych, wzajemnie egzekwowanych warunkach. Strony z reguły respektują uzgodnione zasady i nie naruszają ich ex-post, aby korzystać z quasi-rent z tytułu efektu zamknięcia. W analizowanym przypadku pisemne umowy dotyczące dostaw mogłyby zwiększyć koszty transakcyjne, ograniczyć swobodę zmiany dostawcy i zmniejszyć siłę przetargową rolnika w stosunku do producenta pasz poprzez dodanie dodatkowej współzależności.

Liczba pobrań artykułu

202

Strony

67-89

Jak cytować

Malak-Rawlikowska, A. (2018) „Czy rolnicy są uwięzieni w relacjach typu hold-up? Przypadek producentów mleka i dostawców pasz”, Wieś i Rolnictwo. Warszawa, PL, (4 (181), s. 67–89. doi: 10.53098/wir042018/04.