Znaczenie wzrostu atrakcyjności i możliwości zatrudnienia pozarolniczego dla małych gospodarstw rolnych

Autor

  • David Freshwater prof. David Freshwater, Katedra Ekonomiki Rolnictwa, Uniwersytet Kentucky, 400 Charles E. Barnhart Bldg., Lexington, KY 40546-0276, Stany Zjednoczone Ameryki Płn., dfresh@uky.edu.

DOI:

https://doi.org/10.53098/wir032017/01

Słowa kluczowe:

struktura gospodarstw rolnych, rozwój obszarów wiejskich, lokalne rynki pracy, polityka rolna, działalność rolnicza w niepełnym wymiarze czasu

Abstrakt

Polska przechodzi pierwsze etapy rozłożonego w czasie procesu spadku liczby osób aktywnych zawodowo. Wskutek tej sytuacji powstają obawy związane z funkcjonowaniem krajowego rynku pracy, zwłaszcza na obszarach wiejskich, gdzie nadal duża liczba rodzin utrzymuje się wyłącznie z pracy w małych gospodarstwach. Ich członkowie nie szukają formalnego zatrudnienia poza rolnictwem, mimo że ich dochody są zbyt małe, by utrzymać rodzinę na odpowiednim poziomie. W rezultacie mamy do czynienia z wysokim odsetkiem osób pracujących poniżej swoich kwalifikacji, co stanowi coraz większy ciężar dla gospodarki i budżetu państwa, zarówno z punktu widzenia bezproduktywnej pracy, jak i wysokich transferów socjalnych dla tych rodzin. Widać wyraźnie, że redukcja liczby małych gospodarstw w Polsce jest pożądana jako sposób na podniesienie dochodów rolniczych gospodarstw domowych, jako sposób na rozwiązanie problemu niedoboru pracowników w innych sektorach, oraz jako sposób na wzmocnienie konkurencyjności rolnictwa. Osiągnięcie tego celu może jednak stanowić problem, szczególnie ze względu na zbyt mało zachęt, które skłoniłyby członków rodzin prowadzących te gospodarstwa rolne do zmiany zachowania i podejmowania pracy poza rolnictwem. Większość członków rodzin żyjących w małych gospodarstwach rolnych nie zdaje sobie sprawy z tego, jak bardzo ich sytuacja finansowa by się poprawiła, gdyby podjęli oni formalne zatrudnienie. Sytuacja ta jest odzwierciedleniem ograniczonych możliwości zatrudnienia na obszarach wiejskich oraz wciąż istniejącego problemu niedopasowania kwalifikacji pracowników do potrzeb lokalnego rynku pracy. Prócz tego można powiedzieć, że obecna sytuacja jest także skutkiem długoletniej realizacji polityki, gwarantującej znaczące zapomogi finansowe dla takich gospodarstw rolnych. Nie bez znaczenia jest także szczodrze subsydiowany program ubezpieczenia zdrowotnego i emerytalnego oraz zwolnienia z podatku dochodowego. Wszystkie te świadczenia budżetowe zniechęcają do zmiany zachowania. W miarę zmniejszania się zasobów siły roboczej koszt utrzymywania tych potencjalnych pracowników będzie się zwiększał. Zmiana długoletniego kierunku polityki w tym zakresie pozostaje jednym z kluczowych wyzwań dla obecnego rządu.

Bibliografia

Boulhol H. (2014). Making the Labour Market Work Better in Poland. OECD Economics Department Working Papers 1124, OECD Publishing, Paris.

Campos M., Jaklic T., Juvancic L. (2010). Factors Affecting Farm Productivity in Bulgaria, Hungary, Poland, Romania and Slovenia After the EU Accession and Likely Structural Effects. Paper presented at the 118th EAAE seminar, Ljubljana, Slovenia August 2010.

Chaplin H., Davidova S., Gorton M. (2005). Impediments to Employment and Enterprise Diversification: Evidence from Small-Scale Farms in Poland. Paper presented at the 11th Congress of the EAAE, Copenhagen, Denmark, August 2005.

Chloupkova J. (2002). Polish Agriculture: Organizational Structure and Impacts of Transition. Unit of Economics Working Papers, no. 3, The Royal Veterinary and Agricultural University, Copenhagen, Denmark.

Chmieliński P., Karwat-Woźniak B. (2015). Changes in population and labour force in family farming in Poland. Studies in Agricultural Economics, 117, 140–146.

Csaki C., Lerman Z. (2002). Land and farm structure in transition: The case of Poland. Eurasian Geography and Economics, 43 (4), 305–322.

Dries L., Swinnen J. (2002). Institutional reform and labour reallocation during transition theory and evidence from Polish agriculture. World Development, 30(3), 457–474.

Drost S. (2013). The agricultural sector in Poland and Romania and its performance under the EU influence. Arbeitshefte aus dem Otto-Strammer-Zentrum, 21, Freie Universitat Berlin, Berlin.

Eurostat (2014). Agricultural Census 2010 – Main Results. European Commission, Brussels, http://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Agricultural_census_2010_-_main_results [accessed: 12.07.2017].

Eurostat (2017). Statistical Factsheet: Poland, June 2017. European Commission, Brussels, https://ec.europa.eu/agriculture/sites/agriculture/files/statistics/factsheets/pdf/pl_en.pdf [accessed: 12.07.2017].

Gorlach K. (1995). The peasant issue in contemporary Poland. Polish Sociological Review, 110, 139–158.

Halamska M. (2004). A different end of the peasants. Polish Sociological Review, 137, 245–268.

Halamska M. (2016). The evolution of family farms in Poland: Present time and the weight of the past. Eastern European Countryside, 22, 27–51.

Henningsen A. (2009). Why is the Polish farm sector still so underdeveloped? Post-Communist Economics, 21 (1), 47–64.

Ingham H., Ingham M. (2004). How big is the problem of Polish agriculture? Europe-Asia Studies, 56 (2), 213–234.

Keane M., Prasad E. (2002). Inequality, transfers and growth: New evidence from the economic transition in Poland. Review of Economics and Statistics, 84 (2), 324–341.

Lerman Z., Schreinemachers P. (2002). Individual Farming as a Labor Sink. Paper presented at the AAEA annual meeting, Long Beach, CA, July 2002.

Lerman Z., Csaki C., Feder G. (2004). Evolving farm structure and land use patterns in former socialist countries. Quarterly Journal of International Agriculture, 43 (4), 309–335.

Ministry of Economic Development, Poland (2017). The Strategy for Responsible Development. Warsaw.

Ministry of Treasury: Poland (2015). Share of Shadow Economy Declines in Poland, http://www.msp.gov.pl/en/polish-economy/economic-news/6377,Share-of-shadow-economy-declines-in-Poland.html [accessed: 12.07.2017].

OECD (2016). Poland: Economic Survey. OECD Publishing, Paris.

Prażmowska A. (2013). Poland: A Modern History. London: J B Tauris.

Rizov M., Swinnen J. (2004). Human capital, market imperfections and labour reallocation in transition. Journal of Comparative Economics, 32 (4), 745–774.

Rutkowski J. (2006). Labour Market Developments During Economic Transition. World Bank Policy Research Working Paper 3894, Washington D.C., April 2006.

Schultz T.W. (1979). The Economics of Being Poor. Nobel Prize Lecture, December 8, 1979, Stockholm, Sweden, http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/economic-sciences/laureates/1979/schultz-lecture.html [accessed: 12.07.2017].

Swinnen J., Dries L., Macours K. (2005). Transition and agricultural labour. Agricultural Economics, 32 (1), 15–34.

Tarkowska E. (2008). Poverty and social exclusion in rural areas: Poland. In P. Bertolino, M. Montanari and V. Peragine (eds.), Final Report of the Study on Poverty and Social Exclusion in Rural Areas, Study on Poverty. Unpublished report to the European Commission, https://www.researchgate.net/profile/Silvia_Sivini/publication/237103993_POVERTY_AND_SOCIAL_EXCLUSION_IN_RURAL_AREAS/links/0a85e53296b2230937000000.pdf#page=199 [accessed: 12.07.2017].

Wigier M. (2014). The competitiveness of Polish agriculture after accession to the EU. Economics of Agriculture, 61 (1), 87–102.

Liczba pobrań artykułu

130

Strony

11-33

Jak cytować

Freshwater, D. (2017) „Znaczenie wzrostu atrakcyjności i możliwości zatrudnienia pozarolniczego dla małych gospodarstw rolnych”, Wieś i Rolnictwo. Warszawa, PL, (3 (176), s. 11–33. doi: 10.53098/wir032017/01.

Numer

Dział

Artykuły