Społeczne wyobrażenia wsi na przełomie XX i XXI wieku

Autor

  • Roch Sulima Autor jest pracownikiem naukowym Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie

Słowa kluczowe:

mitologie społeczne, kultura ludowa, kultura popularna, ponowoczesność, folkloryzm, animacja kultury, etnografia performatywna, tradycja i pamięć kulturowa

Abstrakt

Artykuł ma na celu pokazanie zasadniczych zmian repertuaru oraz podstawowych obiegów komunikacyjnych „wyobrażeń społecznych" (zmityzowanych obrazów) polskiej wsi na przełomie XX i XXI wieku. „Wyobrażenia społeczne" to - za Bronisławem Baczką - „idee-obrazy", które są symboliczną reprezentacją i projekcją rzeczywistości, wobec której pełnią funkcje regulujące i modelujące. „Wyobrażenia społeczne" wsi tracą wykładnię ideologiczną, stają się mitami kultury popularnej oraz konsumpcyjnej, stanowią też atrakcyjne tworzywo, charakterystycznych dla ponowoczesności, procesów estetyzacji kultury. Wieś jako wciąż inny typ krajobrazu i kultury staje się w XXI wieku przestrzenią działań animacyjnych i zdarzeń estetycznych, które stosunkowo najpełniej opisuje etnografia performatywna. Istotne przemiany znaczeń polskich mitologii wsi współbrzmią z intensyfikacją dyskursów tożsamościowych oraz polskiej wersji postkolonializmu, która eksponuje obrazy „krzywdzonej" chłopskości, traktowanej jako charakterystyczny rys polskich dziejów.

Bibliografia

Appadurai A. 2005: Nowoczesność bez granic. Kulturowe wymiary globalizacji. Wyd. Universitas, Kraków

Baczko B. 1994: Wyobrażenia społeczne. Szkice o nadziei i pamięci zbiorowej. PWN, Warszawa.

Barański J. 2010: Etnologia i okolice. Eseje antyperyferyjne. Wyd. UJ, Kraków.

Bartmiński J. 1996: Słownik stereotypów i symboli ludowych. Wyd. UMCS, Lublin.

Bartmiński J. 2013: Przyczynek do polskiej demofobii. Euro koko i ludowość żywiołowa, [w:] Peryferie kultury. Szkice ofiarowane Profesorowi Rochowi Sulimie, R. Chymkowski i inni (red.). Wyd. UW, Warszawa.

Bukraba-Rylska I. 1990: Kultura ludowa na co dzień. Wyd. Instytut Kultury, Warszawa.

Bukraba-Rylska I. 2000: Kultura w społeczności lokalnej – podmiotowość odzyskana? Wyd. IRWiR PAN, Warszawa.

Bukraba-Rylska I. (red.) 2004: Polska wieś w społecznej świadomości. Wyd. IRWiR PAN, Warszawa.

Bukraba-Rylska I. 2007: Temat wiejski: kontynuacje i konkretyzacje. Wybór artykułów z lat 2006–2007. Warszawa.

Bukraba-Rylska I. 2013: O wiejskich festynach, czyli ku organoleptycznej koncepcji kultury. [w:] Peryferie kultury. Szkice ofiarowane Profesorowi Rochowi Sulimie, R. Chymkowski i inni (red.). Wyd. UW, Warszawa.

Długosz J 1961: Roczniki czyli Kroniki sławnego Królestwa Polskiego, ks. I–II. Warszawa.

Gell A. 1998: Art and Agency. An Antropological Theory. Oxford University Press, Oxford.

Kolski K., Kulesza M. 2012: Wioska fabularna, praca dyplomowa przygotowana w Collegium Civitas. Warszawa.

Korduba P. 2013: Ludowość na sprzedaż. Wyd. Narodowe Centrum Kultury, Warszawa.

Kuligowski W. 2012: Różnicowanie nowoczesności. Nowa debata w antropologii społecznej. Wyd. Nauka i Innowacje, Poznań.

Kurczewska J. (red.) 2004: Oblicza lokalności. Tradycja i współczesność, t. I. IFiS PAN, Warszawa.

Kurczewska J. (red.) 2006: Oblicza lokalności. Różnorodność miejsc i czasu, t. II. IFiS PAN, Warszawa.

Kurczewska J. (red.) 2008: Oblicza lokalności. Ku nowym formom życia lokalnego, t. III. IFiS PAN, Warszawa.

Myśliwski W. 2004: Kres kultury chłopskiej. Twórczość nr 4 (701), Warszawa.

Nycz R. 2011: Wprowadzenie. [w:] Kultura po przejściach, osoby z przeszłością. Polski dyskurs postzależnościowy – konteksty i perspektywy badawcze, R. Nycz (red.). Wyd. Universitas, Kraków.

Plińska W., Rakowski T. 2009: Badanie – rozumienie – działanie społeczne. Projekt etnografii animacyjnej i etnograficznie zorientowanej animacji kultury. Kultura Współczesna nr 4, Wyd. Narodowe Centrum Kultury, Warszawa.

Rakowski T. 2013: Etnografia/animacja/sztuka. Nierozpoznane wymiary rozwoju kulturalnego, T. Rakowski (red.). Wyd. Narodowe Centrum Kultury, Warszawa.

Rakowski T. 2013a: Potomkowie chłopów – wolni od kultury (wywiad). Znak nr 1, Kraków.

Robotycki Cz. 1998: Nic nie jest oczywiste. Wyd. UJ, Kraków.

Sulima R. 1981: Literatura a dialog kultur. Warszawa.

Sulima R. 2013: Z tych polskich Indian (wywiad).Znak nr 3, Kraków.

Walocha J. 2012: Z Jurkowa do Niegosławic. Wspomnienia. Wyd. Stowarzyszenie Kulturalno-Historyczne „Beldonek”, Chrobrze.

Wasilewski J. 2012: Jesteśmy potomkami chłopów (wywiad). Znak nr 5, Kraków.

Pobrania

Liczba pobrań artykułu

364

Strony

57-63

Jak cytować

Sulima, R. (2014) „Społeczne wyobrażenia wsi na przełomie XX i XXI wieku”, Wieś i Rolnictwo, (2 (163), s. 57–63. Dostępne na: https://kwartalnik.irwirpan.waw.pl/wir/article/view/497 (Udostępniono: 21 kwiecień 2024).

Numer

Dział

ROZPRAWY I STUDIA